آزادراه عبارت است از راهی که خطوط رفت و برگشت آن از یکدیگر جدا بوده و هیچگونه تقاطع هم سطح ندارد. معمولا در خارج از شهر احداث می شود و معادل کلمه Freeway  است.

با بهره گیری از سرمایه گذاری بخش خصوصی و منابع مالی دیگر(قانون مشارکت)احداث می شود.


1-ارتباط سریع و مطمین شهرهای بزرگ با یکدیگر:

امروزه با عنایت به این که استفاده از حمل و نقل زمینی برای عموم مردم و صاحبان صنایع به علت دسترسی آسان و هزینه پایین آن نسبت به سایر موارد(دریایی و هوایی)از استقبال بیشتری برخوردار است و با توجه به افزایش جمعیت و رشد و توسعه بخش های صنعت و کشاورزینیاز ما را به این واقعیت معطوف می سازدکه به منظور دستیابی به یک شبکه حمل و نقل پیشرفته و مجهز باید راهکارهارا پیش بینی و سازمان دهی کنیم.


2-ایجاد بستری مناسب جهت کاهش مهاجرت ها:

اهمیت راه به عنوان یک صنعت زیر بنایی یکی از عوامل رشد و توسعه در هر کشوری محسوب می شود.زمانی ما می توانیم شاهد تحول و پویایی در زمینه های مختلف اقتصادی,اجتماعی و فرهنگی در یک منطقه باشیم که در مرحله اول,یک راه ارتباطی مناسب داشته باشیم تا بتوان در چارچوب آن سایر موارد را در منطقه مستقر سازیم. همانطور که می دانیم یکی از مهمترین علتهای مهاجرت,کمبود امکانات و عدم اشتغال است و این امکانات و شرایط,زمانی می تواند در اختیار شهر ها قرار بگیردکه امکان داشتن روابط متقابل و تعامل مناسب با دیگر شهرها در آن منطقه مهیا باشد.یکی از مزایای ساخت آزادراه ها ,دسترسی به توانایی بالقوه(بنادر – معادن- زمینهای حاصلخیز کشاورزی- اماکن زیارتی و سیاحتی و ...)در سراسر کشوراست و این تواناییهای بالقوه زمانی که به فعل تبدیل شود, می تواند همچون عاملی اساسی در راستای فقرزدایی و محرومیت زدایی از یک منطقه موثر باشد.


3-توجه به اقتصاد بدون اتکاء به نفت:

یکی از اهداف مهم دولت ,رشد و توسعه در زمینه های مختلف صنایع است تا بتوان در سایه آن از متکی بودن اقتصاد کشور به درآمد های ناشی از فروش نفت کاسته شودبه این منظور, علاوه بر توجه به بخش صنعت و کشاورزی, توسعه فعالیت های گرد شگری و ایرانگردی نیز مدنظر قرار گرفته است.

امروزه در دنیا یکی از مهمترین منابع درامد بهره گیری و استفاده از صنعت گردشگری است که متاسفانه تاکنون کشور ما از این درآمد تا حد زیادی بی بهره بوده است. ایران به دلیل دارا بودن تمدن غنی و وجودمراکز زیارتی, سیاحتی و آثار باستانی و نیز تنوع آب و هوایی, جاذبه های گردشگری فراوانی دارد که لازمه بهره برداری از آنها, هماهنگی و انسجام کلی در تمامی بخشهاست. دراین خصوص بخش حمل و نقل نیز از این قاعده مستثنی نیست و می بایست با ساخت و تجهیز راه های مناسب شرایط مساعد جهت سفرهای بین شهری را فراهم سازد.


4-ارتقاء سطح کمی و کیفی راه های ترانزیت:

چنانچه شبکه حمل و نقل کشور را در چارچوب یک نظام بررسی کنیم ظامی که اجزای تشکیل دهنده آن راه آهن- بنادر- فرودگاه ها و... است, هریک از این اجزا جهت رسیدن به هدف یا هدف های مشخصی با دیگر اجزاء درتعامل هستند و در مجموع یک هدف اصلی را دنبال می کند که همانا ارایه خدمات مطلوب در سطح جامعه است. امروزه نظام بسته موجودیت پیدا نمی کند و هر نظامبرای ادامه حیات به روابط متقابل با محیط دارد و به عنوان یک نظام پویا ضمن اثر گذاری اثر پذیر نیز است. بنابراین شبکه حمل و نقل میبایست در قالب یک نظام بزرگ با محیط اطراف خود که همانا محیط بین الملل است, دارای رابطه تنگاتنگ و متعامل باشد, از مزایا و فواید این ارتباط در جهت رشد و تکامل خود استفاده کند.چنانچه بخواهیم این روابط هر چه مطلوبتر و بهتر انجام پذیرد, لازم است در افزایش سطح کمی و کیفی راه های ترانزیت با جدیت عمل کنیم.احداث و تجهیز آزادراه ها به عنوان یک راه ترانزیت زمینی می تواند کمک شایان توجه ای در برآورده کردن بخشی از خواسته های ما داشته باشد با برخورداری از شرایط مناسب از جمله تسریع در تردد و دستیابی به حمل و نقل سریع و مطمین , زمینه مساعد ترانزیت زمینی را برقرار سازد.

 مزایای ساخت آزادراه ها:


1-ارتقاء ایمنی و سلامت مردم:

ساخت آزاد راهها به گونه ای است که از حداکثر استانداردهای ایمنی برخوردار است زیرا با داشتن میدان دید وسیع برای رانندگان , شیب مناسب سطح آزادراه , عدم وجود پیچ تند و خطرناک , وجود سه خط رفت و برگشت مجزا , نصب تابلو های ایمنی و علامات هشداردهنده در طول مسیر, عدم وجود تقاطع هم سطح و مواردی از این قبیل می توان گفت با رعایت نکات رانندگی شاهد هیچگونه حادثه ای در محور آزادراهها نخواهیم بود.متاسفانه اکثر تصادفات در مسیر آزادراه , ناشی از خستگی و خواب آلودگی رانندگان وسایط نقلیه و عدم رعایت سرعت مجاز و فاصله مناسب با خودرو های دیگر است.


2- افزایش سرعت در انتقال کالا و مسافر :

صرفه جویی در وقت هم برای مسافرانی که با خودرو های شخصی در طول راهها در ترددهستند و هم برای شرکت های مسافربری و جهانگردی بسیار مهم و حایز اهمیت است و همچنین برای صاحبان صنایع در جهت نقل و انتقال سریع و مطمین کالاهای تولیدی به ویژه محصولات دامی , کشاورزی و صنایع تولیدی که به علت خرابی و فساد پذیری اینگونه تولیدات , عامل زمان برای صاحبان ان نقش خاصی ایفا می کند. در ضمن تسریع در نقل و انتقال کالاها باعث سرعت بخشیدن به چرخ های اقتصادی کشور می شود و بالطبع بهبود در روند بازگشت سرمایه و سود را در بر خواهد داشت که در نهایت باعث افزایش تولید ناخالص ملی می شود .


3- کاهش مصرف سوخت و انرژی وسایط نقلیه :

از نقطه نظر اقتصادی , صرفه جویی در مصرف سوخت اعم از بنزین و گازوییل به علت هزینه بری زیاد برای کشورها از اهمیت خاصی برخوردار است . در کشور ما متاسفانه به علت عدم استفاده بهینه از مواد سوختی و عدم رعایت فرهنگ صرفه جویی در مصرف این مواد , همواره بودجه کلانی صرف تهیه و آماده سازی مواد سوختی می شود .در این راستا استفاده از آزادراهها می تواند به علت داشتن ویژگی های خاص خود و همچنین ایجاد تسریع در تردد, باعث کاهش مصرف بنزین و دیگر مواد سوختی می شود که هم برای صاحبان وسایط نقلیه مقرون به صرفه است هم برای اقتصاد کل کشور.


4- کاهش استهلاک وسایط نقلیه:

در کشور ما صنعت خودرو سازی به دلیل وابستگی به کشورهای خارجی و همچنین وجود صنعت مونتاژ, همواره در جهت تهیه تجهیزات و مواد مورد نیاز , ارز قابل توجه ای از کشور خارج می شود.

در نتیجه عواملی که باغث کاهش استهلاک وسایط نقلیه در کشور هستند, می توانند به رشد و توسعه اقتصاد ملی کمک شایانی بکنند . یکی از عوامل , ساخت و تجهیز آزاد راههاست که بهره برداری از آن باعث افزایش عمر مفید خودروها می شود پی آمد آن صرفه جویی در مصرف صنایع جانبی خودرو سازی است که در این میان می توان از صنعت لاستیک سازی نام برد. 

 

5- رشد و توسعه پدیده های اقتصادی و فرهنگی:

بعد از اینکه سه شاخص ایمنی , سرعت و صرفه جویی به اجمال توضیح داده شد, به فرایند این سه عامل می رسیم که همانا رشد و توسعه است.در زمینه رشد همانطور که می دانیم با افزایش پدیده های کمی اقتصادی و فرهنگی روبرو هستیم.بدین صورت که با ساخت و تجهیز آزادراه می توانیم باعث افزایش تعداد مبادلات خارجی و داخلی- تعداد سفرهای داخلی- افزایش جذب گردشگر- افزایش سرمایه گذاری در نقاط مختلف کشور- افزایش تولید ناخالص ملی و مواردی از این قبیل را عنوان کنیم در بحث توسعه با افزایش پدیده های کیفی روبرو هستیم. با ساخت آزادراه می توانیم بستر سازی مناسبی در جهت استفاده بهینه از منابع و ذخایر موجود و نیز دستیابی به توانایی ها و استعدادهای بالقوه در سراسر کشور به وجود آوریم